مطالعهء آثار گذشتگان به راه حل‌هاى جديد شرايط زمان خود رسيده‌اند . اما اين بدان معنا نيست كه راه حل تمام مشكلات انسان ( روحى و مادى او ) در همين شيوه نهفته است - چرا كه مشكلات انسان به راه حلهايى فراتر از فهم و ذهن بشرى نيازمند است . تفاوت‌هاى تفسير اجتهادى و تفسير به روش هرمنوتيك برخى تصور كرده‌اند روش هرمنوتيك براساس قرائت‌هاى مختلف ، تفكر دينى و مدرنيته بودن ، همان تفسير اجتهادى است كه ارائه دهندهء انديشه‌هاى يك مفسر است . اما بين اين دو روش تفاوت‌هايى وجود دارد كه به برخى از آنها اشارت مىرود : 1 . در روش هرمنوتيك ، هر نظريه‌اى كه از نص قرآنى به دست مىآيد ، حق و واقع است و يك معرفت دينى است ، ولى هيچ كدام دين و اسلام واقعى نيست ؛ زيرا دين از معرفت دينى جدا است ، اما در تفسير اجتهادى از ميان ديدگاه‌هاى مختلف تفسيرى ، تنها يك ديدگاه حق و مطابق با واقع است و در همان حال معرفت دينى نيز مىباشد . 2 . در روش هرمنوتيك ، مفهوم نص قرآنى براساس تاريخ‌مندى نص به عنوان مفهوم دين يك امر تاريخى و مربوط به زمان نزول و غير قابل تسرى به زمان‌هاى بعد است ، در حالى كه در تفسير اجتهادى مفهوم نص قرآنى در قالب يك تفسير كلى ، مربوط به زمان نزول نيست و قابل انطباق بر زمان‌ها و شرايط مختلف مىباشد و به قول معروف « العبرة بعموم اللفظ ، لا بخصوص المورد » ؛ شأن نزول نمىتواند مفهوم آيه‌اى را تخصيص بزند . به بيان ديگر : از مبانى زبان‌شناسى روش هرمنوتيك ، تاريخى بودن متون دينى ؛ به ويژه آيات قرآن كريم است كه مربوط به زمان و شرايط خاص خود مىباشد و تا زمانى كه به عنوان دين مطرح است به شكل يك قاعدهء كلى ، نمىتواند قابل انطباق بر زمان‌ها و شرايط مختلف باشد . اين شبههء هرمنوتيك قابل پاسخ است از جمله اين كه آيات قرآن در يك نگاه بر دو قسمند : الف . آياتى كه لفظ خاص و مورد خاص دارند ؛ مانند ما كانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِكُمْ وَ لكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَ خاتَمَ النَّبِيِّينَ « 1 » و مانند : « ازواجه امهاتهم » « 2 » كه خاتميت نبوت . مخصوص

--> ( 1 ) احزاب / 40 . ( 2 ) همان / 6 .